Kandilli açıkladı! Türkiye’deki 2 bin 500 kişi zelzelesi evvelden öğreniyor: Şimdiye kadar yanlış alarm vermedi

Özel, Kandilli Rasathanesi’nde akademisyenlerle birlikte düzenlediği basın toplantısında, Sarsıntı Erken İhtar Sistemi’nde geldikleri noktayı, teknik bilimsel gelişmeleri ve operasyonel olarak sundukları hizmetleri paylaştı.

Enstitünün erken ikaz çalışmalarına 1998’de başladığını ve 2001’de Bakanlar Kurulu kararıyla Marmara Bölgesi’nde 10 istasyonlu Erken İhtar Sistemi ve 110 istasyonlu Süratli Hasar Tespiti Sistemi kurulduğunu anlatan Özel, 2012’de de Valilik tarafından sistemin yenilendiğini aktardı.

Özel, gelinen son evrede istasyonların bilgi iletim altyapısının da yenilendiğini belirterek, sarsıntıların başladığı anda sismik dalgaların faya yakın istasyonlardan gelen datalarla işlendiğini kaydetti.

Erken İhtar Sistemi için gereken altyapının değerine işaret eden Özel, şöyle devam etti:

“Aletlerin modernize edilmesi ve hızlandırılmasıyla süreç mühleti de kısaldı lakin artık yeni yazılımlar ve süratli bağlantı sistemleri var. Böylelikle süratli bilgi, gerçek bilgi, yanlış alarmın olmadığı bilgi konusunu test ediyoruz. Test ederken en büyük gayemiz inanç aralığını oluşturmak, hudut şartlarımızı ve tolerans aralığımızı belirlemek zira bu bizim vatandaşa yalnızca ‘deprem oluyor’ diye evvelden verebileceğimiz bir durum değil. Toplumsal yarar sağlamasını hedefliyoruz. Yani bu bütün kurumlar, kritik yapılar, bakanlıklar, onların kendi kritik eşik bedellerine nazaran sistemimizi mühendislik parametreleriyle kalibre edebilecek duruma getirmeye çalışıyoruz.”

5 BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ ZELZELENİN SİNYALİ EVVELDEN GELDİ

Fayın yakınlığının ölçüm müddetiyle bağlantılı olduğunu lisana getiren Özel, 2 Ekim’deki Marmara Denizi Marmaraereğlisi açıklarında meydana gelen 5 büyüklüğündeki zelzelenin 8.4 saniye öncesinde ihtarın geldiğini anlattı.

Yürütülen çalışmada gelinen basamağın değerine işaret eden Özel, “Acil durumun harekete geçirilmesi, otomatik vanaların kapatılması, gazların kesilmesi, Marmaray’ın, Avrasya Tüneli’nin durdurulması, metro çizgileri ve özellikle Marmara Denizi kıyısındaki kritik altyapıların güvenliğinin alınmasını sağlayacak. Yani zelzele sonrası ikinci afetleri, yangınları da tetiklememesi açısından bu kritik altyapıların bizim müşteri kurumumuz üzere olması gerekiyor. Onların eşik pahalarını, isteklerini, mühendislik hizmetlerine uygun olarak bizim bu sistemi kalibre etmemiz gerekiyor.” tabirlerini kullandı.

“KANDİLLİ UYARI” UYGULAMASI TEST KADEMESİNDE

Prof. Dr. Özel, erken ikaz sinyallerinin kullanıcılara ulaştırılması gayesiyle KRDAE’nin bir yazılım firmasıyla ortaklaşa iOS tabanlı bir taşınabilir uygulama geliştirdiğini ve şu anda yaklaşık 2 bin 500 aygıtın test kümesinde olduğunu tabir etti.

Mobil ikaz sisteminin isminin “Kandilli uyarı” olduğunu belirten Özel, “Kullanıcıların büyük çoğunluğu bilim insanlarından oluşuyor. Herkesten geri dönüş alıyoruz ve biz kendimiz de buradan inceliyoruz. Yani yalnızca zelzelenin yıkıcı dalgası gelmeden evvel ikaz vermesini değil, birebir vakitte da şiddeti de belirliyoruz. Kullanıcılara, sarsıntısı nasıl hissettiklerini de soruyoruz. Geri dönüşler çok uygun. Hızlılığımız, doğruluğumuz güzel. Şimdiye kadar yanlış alarm vermedi sistem. Öteki yandan da en azamî yeterli, süratli, yanlışsız bilgi verecek algoritmaları deniyoruz.”

Marmara Denizi’nden gerçek vakitli data getirecek altyapıyı kurmanın ihtar mühletini kısaltacağını aktaran Özel, bu alana yapılacak yatırımların ehemmiyetini vurguladı.

Sismik ağın modernizasyonu ve sıklaştırılmasının da değerine değinen Özel, “Bu mevcut ağı yenileme ve haberleşme sistemlerini hızlandırmak suretiyle Erken İhtar Sistemi’ni ülke genelinde işler hale getirmeyi planlıyoruz.” halinde konuştu.

Denizlerden data getirmenin de artık çok süratli gelişen bir teknoloji olduğunu vurgulayan Özel, kurulacak yeni istasyonların ikaz mühletini kısaltacağını kaydetti.