Japonya’nın birinci bayan başbakanı sumo ringine çıkacak mı?

Ekim ayında Japonya’nın birinci bayan başbakanı olarak tarihe geçen Sanae Takaichi, artık bir diğer tartışmanın odağında. Bayanların sumo ringine çıkmasını yasaklayan ve yüzyıllardır süren tabu.

Ocak ayında Tokyo’da düzenlenecek Yeni Yıl Turnuvası, bu tartışmalı geleneği kırıp kırmayacağına dair ilk gerçek sınavı olacak.

Sumonun en üst seviye tertibi olan Grand Sumo Tournament yılda altı kere, dört farklı kentte düzenleniyor. Her turnuvada rikishi ismi verilen sumo güreşçileri 15 gün boyunca her gün birer maç yapıyor ve en çok galibiyeti alan sportmen turnuvanın galibi oluyor.

Şampiyon ise mükafatını, dohyo’nun (sumo güreşi karşılaşmalarının yapıldığı alan) ortasında Japonya başbakanının elinden alıyor.

KADIN YASAĞI ÇAĞDAŞ JAPON TOPLUMUYLA ÇELİŞİYOR

Kadın bir başkanın ülkenin başına geçmesi, sumoda ve öteki dini alanlarda süren bayan yasaklarının çağdaş Japon toplumuyla ne kadar uyumlu olduğu istikametindeki tartışmaları tekrar alevlendirmiş durumda.

Japonya’da yüzyıllardır bayanlar kutsal dağlara, dini eğitimlere, kimi tapınaklara ve şenlik alanlarına girmekte çeşitli yasaklarla karşılaşıyor. Birçok kutsal yerde bu yasaklar son yıllarda kaldırılmış olsa da birtakım tapınaklar ve şenliklerde hala devam ediyor.

SUMO TARİHİ BAYANLARI DIŞLAMIYOR

Sumonun kökenleri, Şinto ritüelleri ve hasat kutlamalarına dayanıyor. Ritüellerin gerçekleştirildiği dohyo, özel toprakla hazırlanmış ve sonları pirinç saplarıyla belirlenmiş kutsal bir alan olarak görülüyor. Profesyonel sumoda bayanların ringe çıkması yasak.

Ancak bu tabu, sumonun esaslı tarihine dayanmıyor. Tarihi evraklar, 7. yüzyılda imparatorun isteğiyle saray bayanlarının sumo yaptığına, 16. yüzyılda ise bayan sumocuların varlığına işaret ediyor.

Buna rağmen Japonya Sumo Birliği, yasağın dini korkulardan değil “geleneksel erkek çaba alanı” vurgusundan kaynaklandığını savunuyor.

KADINLARIN RİNGE ALINMAMASI YILLARDIR REAKSİYON ÇEKİYOR

1978’de bir kız çocuğu mahallî bir sumo yarışında dereceye karşın ringe çıkamamış, bu durum protestolara neden olmuştu. 1990’da, hükümet sözcüsü Mayumi Moriyama’nın Başbakanlık Kupası’nı ringde vermesine müsaade verilmedi.

2018’de, Kyoto’nun Maizuru kentinde belediye başkanı ringde fenalaştığında kadın sıhhat vazifelileri birinci yardıma koşmuş, lakin sumo yetkilileri bayanların meydanı terk etmesini anons etmişti. Olay sonrası ringe tuz serperek “arındırma” ritüeli uygulanmıştı.

TAKAİCHİ KLÂSİK SEÇMENİ KAYBETMEK İSTEMİYOR

Sanae Takaichi feminist bir önder olarak görülmüyor. Japon tahtının sırf erkeklere açık kalmasını destekliyor. Evlilikte çiftlerin farklı soyadları kullanmasına imkan tanıyacak yasal değişikliğe karşı çıkıyor.

Bu nedenle sumo ringine çıkması, bilhassa milliyetçi seçmen tarafından “geleneğe meydan okuma” olarak algılanabilir. Hükümet sözcüsü Minoru Kihara’nın, “Başbakan Takaichi sumo kültürünün geleneğine hürmet duymayı düşünüyor.” açıklaması da bu tarafta bir işaret olarak yorumlanıyor.

GÖZLER BAŞBAKANIN VERECEĞİ KARARDA

Japonya çağdaşlaşan bir toplum olsa da sumo ringindeki bayan yasağı, ülkenin en tartışmalı geleneklerinden biri olmaya devam ediyor. Takaichi’nin gelecek turnuvalarda vereceği karar, sadece sumonun değil Japonya’nın toplumsal cinsiyet anlayışının da geleceğini şekillendirebilir.